JSON là gì?
JSON là viết tắt của JavaScript Object Notation, một định dạng văn bản gọn nhẹ dùng để lưu trữ và trao đổi dữ liệu có cấu trúc. Dữ liệu JSON được tổ chức bằng object, mảng, chuỗi, số, giá trị boolean và null. Nhờ cú pháp tương đối dễ đọc và được hầu hết ngôn ngữ lập trình hỗ trợ, JSON xuất hiện phổ biến trong API, tệp cấu hình, dữ liệu ứng dụng web, nhật ký hệ thống và nhiều quy trình tích hợp phần mềm.
JSON có quy tắc chặt chẽ hơn object trong JavaScript. Tên key và chuỗi phải nằm trong dấu ngoặc kép; không được có dấu phẩy thừa sau phần tử cuối; JSON cũng không hỗ trợ comment. Chỉ một ký tự sai có thể khiến toàn bộ dữ liệu không phân tích được. Công cụ format JSON sử dụng trực tiếp JSON.parse của trình duyệt để kiểm tra cú pháp theo chuẩn, sau đó dùng JSON.stringify để tạo kết quả.
Khi nào cần format và làm đẹp JSON?
JSON nhận từ một API hoặc sao chép trong công cụ phát triển thường nằm trên một dòng rất dài. Cách viết này tiết kiệm dung lượng nhưng khó quan sát cấu trúc lồng nhau. Format lại sẽ thêm xuống dòng và thụt lề để các object, mảng và key trở nên rõ ràng. Bạn có thể nhanh chóng tìm một thuộc tính, so sánh hai phản hồi API, đọc tệp cấu hình hoặc phát hiện nơi đóng mở ngoặc chưa hợp lý.
Công cụ cho phép chọn 2 khoảng trắng, 4 khoảng trắng hoặc tab. Hai khoảng trắng tạo kết quả gọn và là lựa chọn thông dụng trong nhiều dự án web. Bốn khoảng trắng dễ nhìn hơn trên màn hình rộng. Tab phù hợp khi nhóm phát triển đã thống nhất dùng ký tự tab trong quy ước mã nguồn. Việc đổi kiểu thụt dòng không làm thay đổi giá trị dữ liệu.
Minify JSON để làm gì?
Thu gọn, hay minify JSON, là loại bỏ khoảng trắng và ký tự xuống dòng không cần thiết. Kết quả thường chỉ còn một dòng nhưng vẫn giữ nguyên dữ liệu. JSON đã thu gọn có dung lượng nhỏ hơn, thuận tiện khi đưa vào yêu cầu HTTP, biến môi trường, trường dữ liệu hoặc khi cần chia sẻ một đoạn JSON ngắn.
Minify không phải mã hóa hay bảo mật dữ liệu. Người khác vẫn có thể format lại và đọc nội dung. Không nên dán mật khẩu, khóa API hoặc thông tin cá nhân vào nơi công cộng. Công cụ này xử lý hoàn toàn trên trình duyệt, không gọi API ngoài và không tải nội dung của bạn lên máy chủ.
Cách dùng và mẹo kiểm tra lỗi JSON
Dán dữ liệu vào ô đầu vào, chọn kiểu thụt dòng rồi bấm “Format lại”. Nếu chỉ muốn giảm kích thước, hãy bấm “Thu gọn”. Khi cú pháp sai, công cụ hiển thị thông báo tiếng Việt và cố gắng xác định dòng, cột hoặc vị trí ký tự dựa trên thông tin do trình duyệt cung cấp.
Khi sửa lỗi, hãy kiểm tra dấu phẩy giữa các thuộc tính, cặp ngoặc nhọn của object, cặp ngoặc vuông của mảng và dấu ngoặc kép quanh chuỗi. Các lỗi phổ biến gồm dùng dấu nháy đơn, bỏ quên dấu phẩy, thêm dấu phẩy ở cuối hoặc chèn comment. Sau khi xử lý thành công, phần thống kê cho biết số dòng, dung lượng UTF-8 và tổng số key, còn nút sao chép giúp đưa kết quả vào trình soạn thảo hoặc công cụ kiểm thử nhanh chóng.
Những việc thường làm quanh một chuỗi JSON
Khi debug API, JSON hiếm khi đến tay bạn ở dạng sạch. Nếu chuỗi nằm trong một token hoặc payload đã được mã hóa, hãy giải mã Base64 trước rồi mới format. Nếu nó nằm trong tham số trên URL, giải mã URL sẽ trả lại ký tự gốc trước khi bạn dán vào đây.
Khi so hai phản hồi API để tìm chỗ khác nhau, hãy format cả hai bằng cùng mức thụt lề rồi đưa sang công cụ so sánh văn bản — làm vậy thì diff chỉ hiện khác biệt thật về dữ liệu, không bị nhiễu bởi khác biệt định dạng. Cần sinh id cho dữ liệu thử nghiệm thì tạo UUID là bước tiếp theo tự nhiên.